Τεχνική στο jazz πιάνο: γιατί ξεκινάμε από απλές ασκήσεις

Στο jazz πιάνο η τεχνική δεν μετριέται με το πόσο γρήγορα παίζεις, αλλά με το πόσο ελεύθερα μπορείς να πεις αυτό που ακούς μέσα σου. Τα δάχτυλα πρέπει να είναι έτοιμα να ακολουθήσουν τη σκέψη τη στιγμή του αυτοσχεδιασμού, χωρίς να μπαίνουν εμπόδιο.

Γιατί η τεχνική στο jazz πιάνο είναι αλλιώς

Γι’ αυτό εδώ και χρόνια ονομάζω όλες τις ασκήσεις τεχνικής —κλίμακες, αρπέζ, επαναλαμβανόμενα μοτίβα— ασκήσεις προετοιμασίας. Προετοιμάζουν το μυαλό και το σώμα για τη μουσική. Δεν είναι η μουσική.

Το πρόβλημα που βλέπω συχνά στους μαθητές: μελετούν τεχνική με κλασικό τρόπο, ίσια όγδοα, ομοιόμορφα, χωρίς παλμό. Μετά πάνε να παίξουν ένα standard και το swing δεν βγαίνει. Τα δάχτυλα έμαθαν να κινούνται, αλλά όχι να «κουνιούνται».

Ο τρόπος προσέγγισης μετράει περισσότερο από την ίδια την άσκηση

Μια απλή άσκηση πέντε δαχτύλων μπορεί να είναι μηχανική επανάληψη ή μικρή μουσική φράση. Η διαφορά δεν βρίσκεται στις νότες. Βρίσκεται στο πώς τις παίζεις.

Γι’ αυτό με ενδιαφέρει περισσότερο ο τρόπος προσέγγισης από το πλήθος των ασκήσεων. Κάθε άσκηση τεχνικής την αντιμετωπίζω σαν μικρή φράση με αρχή, κορυφή και τέλος. Έτσι το phrasing δεν έρχεται «μετά», όταν θα έχουμε τεχνική. Χτίζεται μαζί με αυτήν, από την πρώτη μέρα.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και στο ζέσταμα:

• παίζουμε με swing όγδοα και όχι με ίσια,
• ακούμε τον ήχο μας σε κάθε νότα,
• ξέρουμε πού πέφτουν οι νότες της συγχορδίας μέσα στο μέτρο.

Το τρίτο σημείο έρχεται κατευθείαν από τη μέθοδο του Barry Harris: οι νότες της συγχορδίας πέφτουν πάνω στο beat. Ακόμα και το απλό 1-2-3-4-5 στο C6 γίνεται έτσι μια μικρή bebop γραμμή.

Ισχυρά το 2 και το 4

Αν έπρεπε να κρατήσεις μία μόνο ιδέα από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτή: το swing ζει στο 2 και στο 4.

Στην κλασική μουσική μαθαίνουμε να νιώθουμε το 1 και το 3 σαν ισχυρά. Στην jazz το βάρος μεταφέρεται στο 2 και στο 4, εκεί που χτυπάει το hi-hat και χτυπάνε τα χέρια του κοινού. Αν δεν το νιώθεις στο σώμα σου, δεν θα βγει ούτε στα δάχτυλά σου.

Γι’ αυτό το βάζω από τις πιο απλές ασκήσεις. Ο μετρονόμος χτυπάει μόνο στο 2 και στο 4, και πάνω σε αυτό παίζουμε τις πέντε νότες. Η άσκηση μένει ίδια, αλλά η αίσθηση αλλάζει εντελώς: αντί για «τεχνική» ακούγεται σαν μουσική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι χτυπάμε δυνατά τις νότες στο 2 και στο 4. Σημαίνει ότι το σώμα και το αυτί μας τα ακούνε σαν το κέντρο του μέτρου, και η φράση «κάθεται» πάνω τους. Περισσότερα για αυτό θα βρεις στο άρθρο για το swing feel στο πιάνο.

Τέσσερις συμβουλές για ξεκίνημα

1. Αργά και σταθερά. Η ταχύτητα δεν μας νοιάζει. Ξεκινήστε γύρω στο 60 και ανεβείτε μόνο όταν η άσκηση «καθίσει».
2. Μετρονόμος στο 2 και στο 4. Ή ένα απλό drum loop. Αν σας φαίνεται δύσκολο στην αρχή, αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο.
3. Η στάση πρώτα. Σώμα, καρπός και δάχτυλα χαλαρά. Μην αλλάζετε στάση όσο κουράζεστε. Ένα βίντεο από το κινητό σας δείχνει πολλά.
4. Όριο στον χρόνο. Η προετοιμασία δεν ξεπερνάει το ένα τέταρτο της μελέτης σας. Σε μια μελέτη δύο ωρών, μισή ώρα αρκεί. Το υπόλοιπο ανήκει στη μουσική.

Παραλλαγές, τονισμοί, ghost notes, τρίηχα και ποια σειρά να ακολουθήσετε θα τα βρείτε αναλυτικά στο βιβλίο.

Το νέο βιβλίο ασκήσεων του JazzTeaching

Αυτές οι ιδέες είναι η βάση ενός νέου βιβλίου ασκήσεων που ετοιμάζω: Jazz Five-Finger Warm-ups. Είναι μικρές ασκήσεις πέντε δαχτύλων, στο πνεύμα των κλασικών βιβλίων του Czerny, αλλά γραμμένες για jazz.

Η κάθε άσκηση βγαίνει από πραγματικά jazz μοτίβα: νότες συγχορδίας πάνω στο beat (Barry Harris), cells όπως το 1-2-3-5 (Coltrane), γειτονικές νότες και enclosures από το bebop. Η σειρά ξεκινάει με ξεχωριστά χέρια και προχωρά σε αντίθετη και παράλληλη κίνηση, με 20 ασκήσεις σε κάθε ενότητα.

Δεν είναι βιβλίο αυτοσχεδιασμού. Είναι το ζέσταμα πριν από αυτόν: ευκινησία, ισορροπία στα δάχτυλα και swing από την πρώτη νότα.

Θα στείλω πρώτα ένα δωρεάν δείγμα στους συνδρομητές του newsletter. Αν θέλετε να το λάβετε, γραφτείτε στο newsletter εδώ από κάτω.

---

JazzTeaching.gr
Η jazz δεν είναι πληροφορία. Είναι τρόπος σκέψης.